Nadgodziny

GODZINY NADLICZBOWE

Kancelaria adwokacka pomaga praconikom dochodzić należnego wynagrodzenia za pracę w godzinach nadliczbowych

Praca w godzinach nadliczbowych związana jest z określonymi zasadami. Czym dokładnie jest praca w godzinach nadliczbowych? Kiedy można ją zlecać? Jak wygląda wtedy rekompensata dla pracownika?

Dokładne zasady pracy w godzinach nadliczbowych oraz wynagrodzeń za godziny nadliczbowe można znaleźć w Kodeksie pracy, w jego Rozdziale V.

Pracą w godzinach nadliczbowych określa się pracę, która wykracza poza obowiązkową normę godzin pracy. W odniesieniu do pracowników zatrudnionych w pełnym wymiarze godzin, to 8 godzin dziennie oraz 40 godzin tygodniowo. W niektórych przypadkach mogą być one przedłużone.

Kiedy można zlecić pracę w godzinach nadliczbowych?

Częstym pytaniem w związku z nadgodzinami jest: kiedy można zlecić pracę w godzinach nadliczbowych? Zgodnie z przepisami Kodeksu pracy, pracodawca może polecić pracownikowi wykonanie obowiązków w godzinach nadliczbowych wtedy, gdy:

• jest to konieczne ze względu na uzasadnione potrzeby
• pojawiła się konieczność usunięcia nagłej awarii czy prowadzenia akcji ratunkowej

Godziny nadliczbowe nie mogą być stosowane w odniesieniu do kobiet w ciąży i pracowników młodocianych.

Nieuzasadniona odmowa pracy w godzinach nadliczbowych jest naruszeniem obowiązków pracowniczych i może stać się podstawą do zwolnienia z pracy bez wypowiedzenia. Istnieje jednak szereg wyłączeń, między innymi:

• gdy polecenia pracodawcy są sprzeczne z przepisami prawa
• gdy nie zaistniała sytuacja wymagająca
• gdy nie ma potrzeby zachowania ciągłości pracy zakładu czy dotrzymania terminu realizacji zamówienia

Godzinami nadliczbowymi nie jest praca na czas odpracowania zwolnienia od pracy, które zostało udzielone pracownikowi na jego pisemny wniosek.

Ile można mieć godzin nadliczbowych?

Przepisy wskazują, że tygodniowy czas pracy łącznie z godzinami nadliczbowymi nie może przekraczać przeciętnie 48 godzin w przyjętym okresie rozliczeniowym.

Ile można mieć godzin nadliczbowych w ciągu roku? Liczba nadliczbowych godzin nie może przekroczyć 150 godzin w roku kalendarzowym. Możliwe jest jednak zwiększenie tego limitu w ramach przepisów wewnątrzzakładowych. Wówczas maksymalny limit nadgodzin za rok może wynosić 416 godzin.

Wysokość wynagrodzenia za nadgodziny

Pracownikowi za pracę w godzinach nadliczbowych przysługuje dodatek wynoszący 100% lub 50% stawki godzinowej.

Wysokość wynagrodzenia za nadgodziny to 100% stawki godzinowej:
• w nocy, niedziele i święta wolne od pracy
• w dni wolne udzielane w zamian za pracę w niedziele lub święta
• po przekroczeniu normy pracy na tydzień

W pozostałych przypadkach wysokość wynagrodzenia to 50% stawki godzinowej.

Czy za nadgodziny przysługuje czas wolny?

Często można też spotkać się z pytaniem: czy za nadgodziny przysługuje czas wolny? Pracodawca może zrekompensować nadgodziny także czasem wolnym. Wówczas to:

• 1 godzina wolna za 1 godzinę pracy – w przypadku życzenia zmiany dodatku na czas wolny przez pracownika
• 1,5 godziny wolnej za 1 godzinę pracy – w przypadku, gdy to pracodawca chciał dokonania zmiany

Podstawa prawna:
Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (Dz.U. 1974 nr 24 poz. 141).