Po śmierci bliskiej osoby rodzina często odrzuca spadek z powodu długów i obawia się, że straci przy tym pieniądze należne od pracodawcy zmarłego. W większości przypadków ta obawa jest nieuzasadniona. Odprawa pośmiertna, a zwykle także zaległe wynagrodzenie i ekwiwalent za urlop, nie wchodzą do spadku. Wyjaśniamy, komu przysługują te świadczenia, ile wynoszą i kiedy odrzucenie spadku rzeczywiście ma znaczenie.
Odprawa pośmiertna nie należy do spadku
Odprawa pośmiertna wynika z art. 93 Kodeksu pracy i przysługuje rodzinie zmarłego pracownika z jej własnego prawa, a nie w drodze dziedziczenia. Dlatego odrzucenie spadku nie ma na nię żadnego wpływu, a do jej wypłaty nie jest potrzebne postępowanie spadkowe. Odprawa przysługuje bez względu na rodzaj umowy o pracę, także przy umowie na okres próbny, oraz w razie śmierci byłego pracownika w czasie pobierania po ustaniu zatrudnienia zasiłku chorobowego.
Ile wynosi odprawa pośmiertna
- jednomiesięczne wynagrodzenie – gdy pracownik był zatrudniony u danego pracodawcy krócej niż 10 lat,
- trzymiesięczne wynagrodzenie – po co najmniej 10 latach zatrudnienia,
- sześciomiesięczne wynagrodzenie – po co najmniej 15 latach zatrudnienia.
Odprawę dzieli się w równych częściach między wszystkich uprawnionych. Jeżeli uprawniony jest tylko jeden członek rodziny, otrzymuje połowę kwoty wynikającej z powyższych progów.
Komu przysługuje odprawa
Uprawniony jest małżonek oraz inni członkowie rodziny, którzy spełniają warunki do renty rodzinnej po zmarłym. Najczęściej są to dzieci – co do zasady do 16 lat, a jeśli się uczą, do 25 lat, bez ograniczeń wiekowych, gdy są całkowicie niezdolne do pracy – a także rodzice, jeżeli zmarły przyczyniał się do ich utrzymania. Nie trzeba pobierać renty, wystarczy spełniać warunki do jej otrzymania.
Zaległe wynagrodzenie i ekwiwalent za urlop
Niewypłacona pensja, ekwiwalent za niewykorzystany urlop i inne należności ze stosunku pracy przechodzą po śmierci pracownika w równych częściach na małżonka i osoby spełniające warunki do renty rodzinnej. Także one nie wchodzą do spadku, więc ich odrzucenie nie odbiera tych pieniędzy.
Wyjątek dotyczy sytuacji, gdy zmarły nie pozostawił małżonka ani nikogo uprawnionego do renty rodzinnej, na przykład osoby samotnej, której spadkobiercami są rodzeństwo albo dorosłe dzieci. Wtedy należności ze stosunku pracy wchodzą do spadku i spadkobierca, który go odrzuci, traci do nich prawo.
Kiedy pracodawca nie wypłaci odprawy
Odprawa nie przysługuje, jeżeli pracodawca ubezpieczył pracownika na życie, a odszkodowanie wypłacone rodzinie przez ubezpieczyciela nie jest niższe od odprawy. Gdy jest niższe, pracodawca musi dopłacić różnicę. Polisa wykupiona przez samego pracownika nie zwalnia pracodawcy z obowiązku wypłaty.
Zasiłek pogrzebowy to osobne świadczenie
Zasiłek pogrzebowy wypłaca ZUS, a nie pracodawca, i dostaje go osoba, która pokryła koszty pogrzebu. Po osobach zmarłych od 1 stycznia 2026 r. wynosi 7000 zł. Wniosek trzeba złożyć w ciągu 12 miesięcy od dnia śmierci. Zasiłek również nie zależy od przyjęcia ani odrzucenia spadku.
Odrzucenie spadku – o czym pamiętać
Na odrzucenie spadku jest 6 miesięcy od dnia, w którym spadkobierca dowiedział się o tytule swojego powołania. Oświadczenie składa się przed notariuszem albo w sądzie. Gdy spadek odrzuca ktoś, w kolejce do dziedziczenia mogą znaleźć się jego dzieci, a rodzice odrzucający spadek w imieniu małoletniego potrzebują zgody sądu opiekuńczego. Dlatego decyzję warto zaplanować dla całej rodziny naraz.
Jak pomagamy
Pomagamy rodzinom ustalić, jakie świadczenia im przysługują po zmarłym, i dochodzimy ich od pracodawcy, a także przeprowadzamy przez odrzucenie spadku i postępowania przed sądem. Więcej o tych sprawach przeczytasz na stronach sprawy spadkowe i prawo pracy.
Najczęściej zadawane pytania
Czy po odrzuceniu spadku należy się odprawa pośmiertna?
Tak. Odprawa pośmiertna nie wchodzi do spadku, tylko przysługuje małżonkowi i członkom rodziny spełniającym warunki do renty rodzinnej z ich własnego prawa. Odrzucenie spadku nie ma na nią wpływu.
Ile wynosi odprawa pośmiertna?
Jednomiesięczne wynagrodzenie przy zatrudnieniu krótszym niż 10 lat, trzymiesięczne po 10 latach i sześciomiesięczne po 15 latach pracy u danego pracodawcy. Kwotę dzieli się równo między uprawnionych, a jedyny uprawniony otrzymuje połowę.
Kto dostanie niewypłaconą pensję zmarłego pracownika?
Małżonek i osoby spełniające warunki do renty rodzinnej, w równych częściach, niezależnie od dziedziczenia. Dopiero gdy takich osób nie ma, pensja wchodzi do spadku.
Czy odprawa pośmiertna przysługuje przy umowie na okres próbny?
Tak. Odprawa przysługuje bez względu na rodzaj umowy o pracę i długość zatrudnienia, w wysokości co najmniej jednomiesięcznego wynagrodzenia.
Umów konsultację: 730 210 180 · kancelaria@dobry-adwokat.org
