Małżonkowie niejednokrotnie zastanawiają się jak ustanowić rozdzielność majątkową. Zasadniczo istnieją dwa sposoby na wprowadzenie rozdzielności majątkowej do ustroju małżeńskiej wspólności majątkowej – w drodze umowy oraz orzeczenia sądowego. Jeżeli małżonkowie trakcie małżeństwa nabyli lub posiadają składniki majątkowe, ustanowienie rozdzielności majątkowej pozwala na przeprowadzenie podziału majątku wspólnego.
Intercyza – umowa małżeńska majątkowa
Z chwilą zawarcia związku małżeńskiego między małżonkami powstaje z mocy ustawy wspólność małżeńska majątkowa. Jeżeli istniej między stronami zgoda mogą one ustanowić rozdzielność majątkową u notariusza w drodze aktu notarialnego – powszechnie nazywany intercyzą. W przypadku braku zgody stron pozostaje tylko droga procesu sądowego.
Jak ustanowić rozdzielność majątkową w drodze orzeczenia sądowego?
Każdy z małżonków ze względu na ważne powody może wystąpić do sądu z wnioskiem o ustanowienie rozdzielności majątkowej. Rozdzielność majątkowa powstaje z dniem oznaczonym w wyroku. Sąd może ustanowić rozdzielność z dniem wcześniejszym niż dzień wytoczenia powództwa. Ważne powody to sytuacja, która stwarza poważne zagrożenie interesu majątkowego jednego z małżonków – jeden z małżonków trwoni majątek np. gra w kasynie, wyprzedaje składniki majątkowe, a uzyskane środki przeznacza na alkohol.
Czy wierzyciel może wystąpić o orzeczenie rozdzielności?
Wierzyciel jednego z małżonków wystąpić do sądu o rozdzielność musi uprawdopodobnić, że zaspokojenie wierzytelności stwierdzonej tytułem wykonawczym wymaga dokonania podziału majątku wspólnego małżonków.
Przymusowy ustrój majątkowy
Oprócz umowy majątkowej małżeńskiej oraz orzeczenia sądu, przepisy prawne przewidują ustanowienie rozdzielności z mocy prawa. Taką sytuacją jest ubezwłasnowolnienie częściowe i całkowite lub ogłoszenie upadłości jednego z małżonków.
Wady i zalety
Zaletą rozdzielności jest brak odpowiedzialności za długi zaciągnięte przez drugiego małżonka. Warunkiem koniecznym jest wiedza wierzyciela o istnieniu rozdzielności w chwili zawarcia umowy. Wadą jest to, że małżonkowie prowadzą osobne gospodarstwa domowe.
Rozdzielność majątkowa a dziedziczenie
Ustanowienie rozdzielności majątkowej nie ma wpływu na kwestie związane z dziedziczeniem. Aby pozbawić spadku współmałżonka można sporządzić testament i pominąć jego osobę jako stronę uprawnioną do spadku. Małżonkowi w takim przypadku jednak przysługuje prawo do zachowku. W przypadku pozostawienia długów spadkowych przez małżonka można odrzucić spadek lub przyjąć go z dobrodziejstwem inwentarza.
Rozdzielność jako skutek rozwodu
Rozwód powoduje powstanie między stronami rozdzielności majątkowej.
Podsumowanie: Ustanowienie rozdzielności majątkowej
Odpowiedź na pytanie jak ustanowić rozdzielność majątkową zależy od relacji panujących między małżonkami. Jeżeli są oni w stanie porozumieć się w sprawie podziału składników majątkowych zgromadzonych w trakcie małżeństwa takim sposobem może być zawarcie stosownej umowy u notariusza. W przeciwnym wypadku pozostaje droga sądowa, na której pomocnym może być adwokat w sprawach rodzinnych.
FAQ – Rozdzielność majątkowa (Rzeszów)
Jak ustanowić rozdzielność majątkową po ślubie?
Rozdzielność majątkową można ustanowić u notariusza (za zgodą obu małżonków) albo przez sąd, gdy jeden z małżonków się nie zgadza lub istnieją ważne powody.
Ile kosztuje rozdzielność majątkowa?
- u notariusza: zwykle 400–600 zł,
- w sądzie: 200 zł opłaty od pozwu + ewentualne koszty adwokata.
Czy potrzebna jest zgoda drugiego małżonka?
Nie zawsze.
Notariusz wymaga zgody obu stron, natomiast sąd może ustanowić rozdzielność na wniosek jednego małżonka.
Kiedy sąd ustanowi rozdzielność majątkową?
Gdy istnieją ważne powody, np.:
- zadłużanie się jednego z małżonków,
- prowadzenie ryzykownej działalności gospodarczej,
- separacja faktyczna,
- brak współpracy w sprawach finansowych.
Czy rozdzielność majątkowa chroni przed długami małżonka?
Tak — od momentu jej ustanowienia.
Nie chroni automatycznie przed długami powstałymi wcześniej.
Czy rozdzielność majątkowa działa wstecz?
Co do zasady nie.
Sąd wyjątkowo może ustalić wcześniejszą datę, np. od momentu faktycznego rozstania małżonków.
Czy rozdzielność majątkowa oznacza rozwód?
Nie.
Rozdzielność majątkowa nie kończy małżeństwa i nie oznacza rozwodu ani separacji.
Czy można znieść rozdzielność majątkową?
Tak. Małżonkowie mogą przywrócić wspólność majątkową u notariusza.
Czy warto skorzystać z pomocy adwokata?
Tak, szczególnie gdy:
- w grę wchodzą długi,
- jeden z małżonków prowadzi firmę,
- sprawa ma trafić do sądu.
Rozdzielność źle przeprowadzona potrafi narobić więcej szkód niż jej brak.