Po wypadku przy pracy poszkodowany może mieć dwa niezależne źródła pieniędzy: świadczenia z ZUS oraz roszczenia cywilne wobec pracodawcy. Wiele osób poprzestaje na jednorazowym odszkodowaniu z ZUS. Nie wiedzą, że przy winie pracodawcy albo jego odpowiedzialności na zasadzie ryzyka można dochodzić znacznie więcej. Wyjaśniamy, jak wygląda cała procedura i jakie są aktualne kwoty. Podstawą jest ustawa o ubezpieczeniu z tytułu wypadków przy pracy.
Protokół powypadkowy – od niego wszystko się zaczyna
Okoliczności i przyczyny wypadku ustala zespół powypadkowy powołany przez pracodawcę. Protokół powinien zostać sporządzony w ciągu 14 dni od zgłoszenia wypadku. Poszkodowany ma prawo się z nim zapoznać i zgłosić zastrzeżenia. To ważne, bo protokół jest podstawowym dokumentem dla ZUS i dla sądu. Zespół może uznać, że zdarzenie nie było wypadkiem przy pracy. Może też błędnie opisać jego przyczyny. Wtedy można wystąpić do sądu pracy o ustalenie, że doszło do wypadku przy pracy.
Jednorazowe odszkodowanie z ZUS
Pracownik, który doznał stałego lub długotrwałego uszczerbku na zdrowiu, składa wniosek o jednorazowe odszkodowanie bezpośrednio w ZUS. Może to zrobić w placówce albo przez PUE/eZUS. Do wniosku dołącza się protokół powypadkowy i dokumentację medyczną. Stopień uszczerbku ustala lekarz orzecznik ZUS, zwykle po zakończeniu leczenia i rehabilitacji. ZUS wydaje decyzję w ciągu 14 dni od wyjaśnienia ostatniej okoliczności potrzebnej do jej wydania.
Odszkodowanie wynosi 20% przeciętnego wynagrodzenia za każdy procent uszczerbku. Dla decyzji wydawanych od 1 kwietnia 2026 r. do 31 marca 2027 r. jest to 1781 zł za 1% uszczerbku. Liczy się data decyzji, a nie data wypadku. Gdy pracownik zmarł w wyniku wypadku, odszkodowanie dla małżonka lub dziecka wynosi 160 264 zł. Dla innego członka rodziny wynosi ono 80 132 zł.
Inne świadczenia z ZUS
- zasiłek chorobowy w wysokości 100% podstawy – od pierwszego dnia niezdolności do pracy spowodowanej wypadkiem,
- świadczenie rehabilitacyjne – po wyczerpaniu zasiłku, jeśli dalsze leczenie rokuje odzyskanie zdolności do pracy,
- renta z tytułu niezdolności do pracy – gdy wypadek trwale ogranicza możliwość pracy,
- zwrot kosztów niektórych środków ortopedycznych i leczenia stomatologicznego – na zasadach określonych w ustawie wypadkowej.
Uwaga na wypadek w drodze do pracy lub z pracy. Daje on prawo do zasiłku w wysokości 100% i ewentualnie renty. Nie daje jednak prawa do jednorazowego odszkodowania, które przysługuje tylko po wypadku przy pracy.
Kiedy ZUS odmawia świadczeń
Świadczenia wypadkowe nie przysługują w dwóch sytuacjach. Pierwsza zachodzi, gdy wyłączną przyczyną wypadku było umyślne albo wskutek rażącego niedbalstwa naruszenie przepisów BHP przez poszkodowanego. Druga zachodzi, gdy poszkodowany był nietrzeźwy lub pod wpływem środków odurzających i w istotnym stopniu przyczynił się do wypadku. ZUS często kwestionuje też sam stopień uszczerbku. Od orzeczenia lekarza orzecznika przysługuje sprzeciw do komisji lekarskiej w ciągu 14 dni. Od decyzji przysługuje odwołanie od decyzji ZUS do sądu w ciągu miesiąca.
Roszczenia wobec pracodawcy
Wypadek może nastąpić z winy pracodawcy, na przykład przez brak szkolenia, niesprawną maszynę albo brak środków ochrony. Pracodawca może też odpowiada na zasadzie ryzyka, gdy prowadzi zakład wprawiany w ruch siłami przyrody. W obu przypadkach poszkodowany może dochodzić od niego uzupełniająco:
- zadośćuczynienia za ból i cierpienie, którego ZUS w ogóle nie wypłaca,
- odszkodowania za koszty leczenia, dojazdów, opieki i utracone zarobki – w części niepokrytej przez ZUS,
- renty uzupełniającej, gdy poszkodowany utracił część możliwości zarobkowania.
Roszczenia te przedawniają się co do zasady z upływem 3 lat. Termin liczy się od dnia, w którym poszkodowany dowiedział się o szkodzie i osobie obowiązanej do jej naprawienia. Często wypłaca je ubezpieczyciel pracodawcy z polisy OC.
Jak pomagamy
Pomagamy poszkodowanym na każdym etapie. Wspieramy ich przy zastrzeżeniach do protokołu powypadkowego i w sporze z ZUS o uszczerbek i świadczenia. Prowadzimy też procesy o zadośćuczynienie i rentę od pracodawcy. Więcej o tych sprawach przeczytasz na stronach sprawy ZUS i prawo pracy.
Najczęściej zadawane pytania
Ile ZUS płaci za 1% uszczerbku na zdrowiu w 2026 r.?
Dla decyzji wydawanych od 1 kwietnia 2026 r. do 31 marca 2027 r. jest to 1781 zł za każdy procent stałego lub długotrwałego uszczerbku na zdrowiu.
Gdzie złożyć wniosek o jednorazowe odszkodowanie?
Bezpośrednio w ZUS – w placówce, pocztą albo przez PUE/eZUS. Do wniosku dołącza się protokół powypadkowy i dokumentację medyczną.
Czy za wypadek w drodze do pracy przysługuje jednorazowe odszkodowanie?
Nie. Wypadek w drodze do pracy lub z pracy daje prawo do zasiłku chorobowego w wysokości 100% i ewentualnie renty, ale jednorazowe odszkodowanie przysługuje tylko po wypadku przy pracy.
Czy mogę żądać pieniędzy od pracodawcy, skoro dostałem odszkodowanie z ZUS?
Tak, jeśli pracodawca ponosi winę albo odpowiada na zasadzie ryzyka. Można żądać zadośćuczynienia, odszkodowania w części niepokrytej przez ZUS oraz renty uzupełniającej.
Umów konsultację: 730 210 180 · kancelaria@dobry-adwokat.org

